30 gmin w całej Polsce otrzyma pomoc z Ośrodka Rozwoju Najmu Społecznego, aby założyć na swoim obszarze Społeczne Agencje Najmu i w ten sposób udostępniać puste mieszkania osobom potrzebującym.
Jesienią ruszy kolejny konkurs z funduszy europejskich dla samorządów na ich tworzenie. Przeznaczymy na to 60 mln zł. Jednocześnie cały czas przybywa mieszkań budowanych w ramach Społecznych Inicjatyw Mieszkaniowych (SIM) realizowanych przez Krajowy Zasób Nieruchomości (KZN) – w tym roku będzie to 4 tys. mieszkań.
W Ministerstwie Funduszy i Polityki Regionalnej odbyła się dzisiaj konferencja „Społeczne agencje najmu w Polsce – wyzwania i szanse rozwoju”, zorganizowana przez Instytut Rozwoju Miast i Regionów (IRMiR) we współpracy z Krajowym Zasobem Nieruchomości. Na spotkaniu omówiono stan rozwoju Społecznych Agencji Najmu oraz w jaki sposób dalej wzmacniać politykę społecznych mieszkań. W konferencji uczestniczyli przedstawiciele administracji rządowej i samorządowej, instytucji wspierających rozwój mieszkalnictwa, operatorzy społecznych agencji najmu, a także eksperci zajmujący się polityką mieszkaniową.
Społeczne Agencje Najmu (SAN) współpracują z gminami i są pośrednikami między właścicielami mieszkań na wynajem i osobami, którym dochody lub sytuacja życiowa utrudniają najem mieszkania w warunkach rynkowych. SAN-y pozyskują mieszkania – głównie z rynku prywatnego – i udostępniają je na stabilnych i przystępnych warunkach. Najemcy otrzymują także wsparcie społeczne i integracyjne w zależności od potrzeb, np. w znalezieniu pracy.
W Polsce mamy około 2 mln pustostanów i jednocześnie 144 tysiące osób czekających na mieszkanie komunalne, a co dwudzieste takie mieszkanie stoi puste. Te dane pokazują, jak bardzo potrzebujemy instytucji, takich jak Społeczne Agencje Najmu. SAN-y są mostem łączącym niezamieszkałe lokale z ludźmi, którzy czekają na mieszkania. Są także dla ludzi w tzw. luce czynszowej, których nie stać na komercyjny najem
– powiedziała minister funduszy i polityki regionalnej Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz.
Minister Pełczyńska-Nałęcz podkreśliła, że w Polsce jest 15 Społecznych Agencji Najmu, z tego sześć stworzonych dzięki Funduszom Europejskim, ale „jest to zdecydowanie za mało”. Dlatego powstał Ośrodek Rozwoju Najmu Społecznego, który ma pomagać gminom w zakładaniu SAN-ów.
Zakończyliśmy właśnie pierwszy, niezwykle intensywny etap projektu Ośrodek Rozwoju Najmu Społecznego, w ramach którego odwiedziliśmy wszystkie województwa. W spotkaniach uczestniczyło ponad 420 gmin z całego kraju, co pokazuje, jak ogromne jest zainteresowanie samorządów tematyką Społecznych Agencji Najmu. Naszym celem jest edukacja i wsparcie gmin w taki sposób, aby model SAN-ów stał się w Polsce rozwiązaniem powszechnym. Rozwiązanie problemów mieszkaniowych to kluczowy element rozwoju lokalnych społeczności. Liczymy na to, że już niedługo będziemy wspólnie z samorządami otwierać kolejne placówki w różnych częściach kraju
– powiedział prezes Krajowego Zasobu Nieruchomości Łukasz Bałajewicz.
Dzisiejsza konferencja to świetny punkt wyjścia – dzięki opublikowanemu dziś raportowi i komplementarnym badaniom wiemy, gdzie jesteśmy z wdrażaniem SAN-ów i jakie wyzwania stoją przed nami. Stworzyliśmy Platformę wiedzy o SAN, możemy rozpocząć dialog i pracę nad tworzeniem rozwiązań, które pozwolą upowszechnić innowacyjny model Społecznych Agencji Najmu w większej liczbie gmin w Polsce
– podkreśliła zastępca dyrektora Instytutu Rozwoju Miast i Regionów dr hab. Aleksandra Jadach-Sepioło.
MFiPR aktywnie wspiera powstawanie w Polsce SAN-ów. Dzięki pieniądzom z programu Fundusze Europejskie na Rozwój Społeczny (FERS) 12 gmin rozwija aktualnie działalność SAN-ów. Na wszystkie inicjatywy wspierające rozwój SAN-ów z programu FERS przeznaczonych będzie ponad 130 mln zł.
Na jesieni 2026 r. resort planuje uruchomienie kolejnego konkursu na dofinansowanie SAN-ów na 60 mln zł. Nabór będzie oparty na podobnych założeniach co z poprzedniej edycji – umożliwi powołanie lub rozwój istniejących agencji w kolejnych gminach w kraju.
W Polsce przybywa mieszkań funkcjonujących w ramach Społecznych Agencji Najmu. W 2026 r. liczba gmin posiadających SAN-y wzrosła do 15, a kolejne 3 SAN-y są na etapie uruchamiania.
30 tys. mieszkań wybudowanych przez KZN
Minister Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz podkreśliła, że obok SAN-ów prowadzony jest także program budowania mieszkań w ramach Społecznych Inicjatyw Mieszkaniowych (SIM), realizowany przez podlegający MFiPR Krajowy Zasób Nieruchomości. Są to mieszkania docelowo własnościowe, na długookresowe mieszkanie dla osób, których nie stać na zakup mieszkania komercyjnego.
Kiedy przejmowaliśmy KZN w 2023 roku, zbudowany był jeden blok. W 2024 roku oddaliśmy 160 mieszkań. W 2025 roku – 1313 mieszkań. Przez pierwsze cztery miesiące 2026 roku oddaliśmy 600 mieszkań, a do końca roku będzie 4 tys.
– poinformowała szefowa MFiPR.
Minister Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz podkreśliła, że do końca 2029 r. w ramach SIM-ów powstanie 30 tys. mieszkań.
To twardy dowód na to, że jeśli dobra inicjatywa mieszkaniowa znajduje dedykowanego i dobrego gospodarza i zaczyna się wokół tego ciężka praca, to są wymierne, konkretne efekty w postaci mieszkań społecznych. Tych mieszkań przybywa w ramach SIM-ów KZN w tempie geometrycznym
– mówiła minister funduszy i polityki regionalnej.
Ośrodek Rozwoju Najmu Społecznego
Krajowy Zasób Nieruchomości w partnerstwie z Instytutem Rozwoju Miast i Regionów realizują projekt pn. Ośrodek Rozwoju Najmu Społecznego, którego celem jest poprawa dostępności mieszkań i aktywizacja lokalnych społeczności. Wiele jednostek samorządów terytorialnych nie posiada danych o lokalnych potrzebach mieszkaniowych, co utrudnia aktywne prowadzenie skutecznej polityki mieszkaniowej. ORNS powstał, aby pomóc gminom w gospodarowaniu zasobem mieszkaniowym.
To szansa na powstanie większej liczby mieszkań dostępnych dla osób w trudniejszej sytuacji materialnej, życiowej, czy z tzw. luki czynszowej (nie mogą sobie pozwolić na kupno własnego lokum ani na jego wynajem na otwartym rynku, a jednocześnie nie spełniają warunków do uzyskania pomocy od państwa).
ORNS będzie pomagał gminom, z pomocą ekspertów z obu instytucji, tworzyć, prowadzić i rozwijać SAN-y. Wsparcie obejmie również te gminy, które już wcześniej założyły SAN-y. Pomoc będzie dotyczyć m.in. :
- analizy potencjału stworzenia SAN-u, w tym dostępności lokali mieszkaniowych w zasobach prywatnych oraz potrzeb mieszkaniowych lokalnej ludności;
- prowadzenie spotkań informacyjnych, seminariów i warsztatów dla miast;
- wsparcia przy zakładaniu i prowadzeniu SAN-ów, w tym doradztwa podatkowego i prawnego.
30 gmin otrzyma wsparcie, aby utworzyć SAN-y
W wyniku naboru do indywidualnego wsparcia wdrożeniowego SAN, komisja złożona z przedstawicieli KZN i IRMiR wybrała 30 gmin, które otrzymają kompleksową pomoc, aby wdrożyć SAN-y. Każda z nich otrzyma wsparcie „szyte na miarę”. Będą to konsultacje prawne, podatkowe i komunikacyjne, analiza danych lokalnych oraz przygotowanie rekomendacji dotyczących utworzenia SAN-ów na terenie danej gminy. Wsparcie będzie świadczone nieodpłatnie, zarówno zdalnie, jak i w formule stacjonarnych spotkań oraz warsztatów. Udział w tym etapie wsparcia nie przesądza automatycznie o utworzeniu SAN-u, ponieważ ostateczna decyzja należy do gminy.
Lista gmin wyłonionych do wsparcia obejmuje: Barlinek, Cieszyn, Gdynię, Jarocin, Jelenią Górę, Kartuzy, Kielce, Kwidzyn, Leszno, Lichnowy, Łódź, Mielno, Mikołów, Mrągowo, Nowe Miasto Lubawskie, Olsztyn, Opole, Ostrowiec Świętokrzyski, Piecki, Pruszków, Pyskowice, Radom, Stargard, Szczytno, Świnoujście, Tarnowskie Góry, Tczew, Toruń, Wałbrzych oraz Zamość. 20 z nich znajduje się na liście policentrycznych ośrodków objętych parasolem inwestycyjnym w projekcie Strategii Rozwoju Polski do 2035 roku.
Działania ORNS będą kierowane także do gmin spoza listy oraz instytucji podejmujących rolę SAN-ów, m.in. w formie webinariów tematycznych oraz stale rozwijanej bazy wiedzy na platformie www.gov.pl/najemspoleczny. Planowane jest zorganizowanie ponad 400 spotkań w 16 urzędach wojewódzkich. W webinariach online ma uczestniczyć ponad 150 gmin (w tym 77 z listy miast węzłów policentryczności wskazanych w SRP 2035).
Przybywa SAN-ów
Uczestnicy konferencji zapoznali się także z raportem „Społeczne agencje najmu w Polsce – wyzwania i szanse rozwoju”, przygotowanego w ramach ORNS przez Instytut Rozwoju Miast i Regionów. Raport przedstawia diagnozę stanu rozwoju SAN-ów w Polsce na koniec 2025 r. i pełni funkcję punktu odniesienia dla dalszych działań projektu.
Większość SAN-ów jest prowadzona przez organizacje pozarządowe, jedna przez spółdzielnię socjalną, a trzy przez spółki komunalne. W 2023 r. było ich 10 (66 zasiedlonych lokali), w 2024 r. 12 (186 zasiedlonych lokali), a w 2025 r. 14 (268 zasiedlonych lokali).
SAN-y dofinansowane z programu FERS rozwijane są w Bielawie, Dąbrowie Górniczej, Gdańsku, Kłomnicach, Krakowie, Mysłowicach, Poznaniu, gminie Puck, Tarnowie, Włocławku, Wrocławiu i Żyrardowie.
Platforma wiedzy o SAN-ach
Podczas spotkania przedstawiono także Platformę Wiedzy o SAN-ach. To źródło wiedzy tworzone przez KZN i IRMiR na potrzeby gmin planujących rozwój oferty najmu społecznego.
Platforma działa pod adresem: gov.pl/web/najemspoleczny. Zawiera aktualną wiedzę o SAN-ach, wzory dokumentów, publikacje i analizy oraz informacje na temat doświadczeń już funkcjonujących społecznych agencji najmu.
Źródło informacji: Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej
